Θεωρητικό Πλαίσιο

Το θεωρητικό πλαίσιο αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 2001 με βάση την έρευνα του IEA Reading Literacy Study η οποία διεξάχθηκε το 1991. Από τότε, το θεωρητικό πλαίσιο αναθεωρείται σε συνεχή βάση μετά από την ολοκλήρωση κάθε κύκλου αξιολόγησης.

PIRLS 2021 – Ορισμός και πλαίσιο του γραμματισμού για την Κατανόηση Κειμένου (Reading)

Ο ορισμός του γραμματισμού που υιοθετεί η PIRLS όπως και το θεωρητικό πλαίσιο έχει αναθεωρηθεί με το πέρασμα του χρόνου, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται σε πρόσφατες θεωρίες και ευρήματα από τη βιβλιογραφία σε σχέση με τον γραμματισμό στην κατανόηση κειμένου.

Ο ορισμός του γραμματισμού για την Κατανόηση Κειμένου, τον οποίο υιοθετεί ο κύκλος της έρευνας PIRLS 2021, εξακολουθεί να έχει εφαρμογή σε αναγνώστες όλων των ηλικιών και να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα γραπτών κειμένων όμως επισημαίνει τη σημασία της ανάγνωσης στο σχολείο και στην καθημερινή ζωή και αναγνωρίζει τη συνεχώς αυξανόμενη ποικιλία κειμένων στον σύγχρονο κόσμο της τεχνολογίας:

«Γραμματισμός στην Κατανόηση Κειμένου είναι η ικανότητα κατανόησης και χρήσης εκείνων των γραπτών μορφών λόγου, οι οποίες απαιτούνται από την κοινωνία ή/και θεωρούνται σημαντικές από το ίδιο το άτομο. Οι αναγνώστες μπορούν να δομήσουν νόημα από ποικίλα κείμενα. Διαβάζουν για να μάθουν καινούργια πράγματα, για να συμμετέχουν σε κοινότητες αναγνωστών/μάθησης στο σχολείο και στην καθημερινή ζωή,  καθώς και για ευχαρίστηση.»


“Reading literacy is the ability to understand and use those written language forms required by society and/or valued by the individual. Readers can construct meaning from texts in a variety of forms. They read to learn, to participate in communities of readers in school and everyday life, and for enjoyment.”

Η οπτική που υιοθετείται από την έρευνα PIRLS 2021 αναδεικνύει τη σημαντικότητα τόσο του πλαισίου της αναγνωστικής περίστασης όσο και της κοινωνικής διάδρασης, εντός και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος, για την ανάπτυξη του αναγνωστικού γραμματισμού. 

PIRLS 2021 – Επισκόπηση του πλαισίου της PIRLS

Το πλαίσιο αξιολόγησης της PIRLS2021 προσφέρει τη βάση για την αξιολόγηση  των δεξιοτήτων ανάγνωσης και κατανόησης γραπτού λόγου των μαθητών και μαθητριών. Το πλαίσιο  στηρίζεται σε δύο διαστάσεις: στους σκοπούς ανάγνωσης και στις διαδικασίες κατανόησης.

Οι σκοποί ανάγνωσης είναι δύο και αναφέρονται στην ανάγνωση για τη λογοτεχνική εμπειρία (λογοτεχνικά κείμενα) και για την απόκτηση και χρήση πληροφοριών (μη λογοτεχνικά κείμενα). Η ενασχόληση των μαθητών και μαθητριών μικρής ηλικίας με την ανάγνωση κειμένων εντός και εκτός σχολικού χώρου περιλαμβάνει κυρίως την ανάγνωση αφηγηματικών κειμένων ή/και κειμένων που δίνουν πληροφορίες για τον γύρω κόσμο. Καθώς οι μαθητές και μαθήτριες αναπτύσσουν τις αναγνωστικές τους δεξιότητες η ενασχόληση με το διάβασμα για απόκτηση πληροφοριών γίνεται πιο σημαντική καθώς το διάβασμα γίνεται εργαλείο μάθησης σε όλα τα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος. Επομένως, το θεωρητικό πλαίσιο της PIRLS επικεντρώνεται στην ανάγνωση που γίνεται τόσο για σκοπούς ευχαρίστησης αλλά και για σκοπούς μάθησης.

Η αξιολόγηση στη PIRLS στηρίζεται επίσης σε τέσσερις ευρείες διαδικασίες κατανόησης για κάθε έναν από τους σκοπούς ανάγνωσης. Οι διαδικασίες αυτές αναφέρονται: (α) στον εντοπισμό και ανάκτηση ρητά δηλωμένων πληροφοριών, (β) στην εξαγωγή άμεσων συμπερασμάτων, (γ) στην ερμηνεία και ενσωμάτωση ιδεών και πληροφοριών και (δ) στην αξιολόγηση και κριτική στο περιεχόμενο και τα κειμενικά στοιχεία. Οι διαδικασίες αυτές αποτελούν τη βάση πάνω στις οποίες στηρίζεται η ανάπτυξη των ερωτήσεων που συνοδεύουν το κάθε κείμενο στο δοκίμιο αξιολόγησης.

Τονίζεται όμως ότι τόσο οι σκοποί ανάγνωσης όσο και οι διαδικασίες κατανόησης δεν λειτουργούν αυτόνομα ή ανεξάρτητα από το πλαίσιο στο οποίο οι μαθητές και οι μαθήτριες ζουν και μαθαίνουν.

Στον πιο κάτω πίνακα παρουσιάζονται οι σκοποί ανάγνωσης και οι διαδικασίες κατανόησης που αποτελούν τη βάση της αξιολόγησης της έρευνας PIRLS. Παράλληλα, παρουσιάζεται η βαρύτητα που δίνεται στο καθένα μέσα στα δοκίμια.

ΣΚΟΠΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Ποσοστιαία αντιπροσώπευση μέσα στα δοκίμια
Λογοτεχνική εμπειρία (Λογοτεχνικά κείμενα) 50%
Απόκτηση και χρήση πληροφοριών (Μη λογοτεχνικά κείμενα) 50%
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ
Εντοπισμός και ανάκτηση ρητά δηλωμένων πληροφοριών 20%
Εξαγωγή άμεσων συμπερασμάτων30% 30%
Ερμηνεία και ενσωμάτωση ιδεών και πληροφοριών 30%
Κριτική στο περιεχόμενο και τα κειμενικά στοιχεία 20%

Περισσότερες πληροφορίες για το θεωρητικό πλαίσιο της PIRLS δίνονται στην ιστοσελίδα https://timssandpirls.bc.edu/pirls2021/